Helak edilen kavimler - İbretlik Bir Video from islamivideolar on Vimeo.

HZ.MEVLANA

 MESNEVİ'DEN

BİRİNCİ DEFTER’DEN

Gönüldaşından ayrı düşen kimse, yüzlerce nağme çıkarsa da dilsizdir. 1/0028

Kimde aşk endişesi yoksa, o kanatsız kalmış bir kuş gibidir, vah ona! 1/0031

Bu felek, edebinden dolayı nûra gark olmuştur; melekler de edepleri sebebiyle pâk ve masum olmuşlardır. 1/0091

İste ama, ölçülü iste; bir otun, bir dağı çekmeye kudreti yoktur. 1/0140

Dünya dağdır, bizim yaptıklarımız ses. Seslerin aksi, yine bizim semtimize gelir. 1/0215

Allah aşkını seç ki bütün peygamberler O’nun aşkından dolayı şan şöhret kazanmışlardır. 1/0220

Çocuk cerrahın neşterinden titrer; şefkatli anne ise o üzüntüye sevinir. 1/0244

İki çeşit arı da aynı yerden yer; fakat birinden bal olur, ötekinden zehir. 1/0268

Dünya hissi bu cihanın, din hissi ise göklerin merdivenidir. 1/0303

Öfke ve şehvet  insanı şaşı yapar, ruhu doğruluktan ayırır. 1/0333

Kin duygusu gelince hünerler görünmez olur, gönülden göze yüz perde iner. 1/0334

Hasetten burun koparan kişi, kendisini kulaksız ve burunsuz bırakır. 1/0439

Şükret ve şükredenlere köle ol; onların huzurunda öl de ebedîlik bul! 1/0443

Nerede bir kulak varsa, Allah’ın lütfundan göz olmuştur. Nerede bir taş varsa, O’nun lütfundan yeşim olmuştur. 1/0515

Nar alacaksan gülenini  al ki sana içindeki tanesinden haber versin. 1/0718

Ümitsizlik diyârına gitme, (nice) ümitler var; karanlığa doğru gitme, (nice) güneşler var. 1/0724

Gönül, seni gönül ehlinin semtine çeker; cisim ise su ve toprağa hapsetmek ister. 1/0725

İyiler gittiler, onlardan geriye güzel âdetler kaldı; kötülerden ise zulüm ve lânetler! 1/0744

Ey kardeş, Bir olan Allah’a ve Muhammed (a.s.)’a yapış da ten Ebu Cehil’inden kurtul! 1/0782

Allah için ağlayan göz ne mübarektir! O’nun aşkıyla yanıp kavrulan yürek ne mukaddestir! 1/0818

Her ağlamanın sonu gülmektir. Sonunu gören adam mübarek bir kuldur. 1/0819

Akarsu nerdeyse orası yeşerir; nerde gözyaşı dökülürse oraya rahmet iner. 1/0820

Zulüm demiriyle taşını birbirine vurma! Çünkü bu ikisi, erkek ve kadın gibi çocuk meydana getirirler. 1/0841

Tevekkül insana rehberdir, ama sebebe sarılmak da Peygamber’in sünnetidir. 1/0912

Bu dünya zindandır, biz de zindandaki mahpuslarız. Zindanı del, kendini kurtar. 1/0982

Dünya nedir? Allah’tan gafil olmaktır. Kumaş, para, ölçüp tartarak ticaret etmek ve kadın, dünya değildir. 1/0983

İlim, Hz. Süleyman’ın saltanat mührüdür; bütün âlem sûrettir, ilim ise can. 1/1030

Düşman nefsin her ne kadar dostça söyler, taneden, yemden bahsederse de sen onu tuzak bil! 1/1192

Zâlimlerin zulmü, karanlık bir kuyudur; daha ziyade zâlim olanın kuyusu, daha korkunçtur. 1/1309-10

Sen zayıfları yardımcısız, kimsesiz sanma; yerde bir zayıf aman dilerse, gökyüzü askerleri birbirlerine karışırlar. 1/1313, 1315

Ey başkasının yüzünde  kötü bir ben gören! Gördüğün, kendi beninin aksidir; ondan nefret etme! 1/1327

Ok gibi doğru ol da yaydan kurtul! Çünkü her doğru okun yaydan fırlayacağına şüphe yok. 1/1385

Kur’ân’ın hükümlerini tutar, kıssalarından hisse alırsan can kuşuna ten kafesi dar gelir. 1/1540

Nuru ve kemâli artıran lokma, helâl kazançtan elde edilen lokmadır. 1/1642

Ağızdan bir kere çıkan söz, yaydan fırlayan ok gibidir; o ok, gittiği yerden dönmez. 1/1658-9

Susuzlar âlemde su ararlar, fakat su da cihanda susuzları arar durur. 1/1740

Baharların tesiriyle taş yeşerir mi? Toprak ol ki renk renk çiçekler bitiresin. 1/1911

Allah uğruna ekmek verirsen sana ekmek verirler; Allah uğruna can verirsen sana da can bağışlarlar. 1/2236

Doğan, rızkını padişahın elinden umduğu için bütün pis şeylerden ümidini kesmiştir. 1/2294

Tatlı yaşayan, sonunda acı ölür. Ten kaydında olan canını kurtaramaz. 1/2302

Eşlerin birbirine benzemesi gerekir. Ayakkabı ve mestin çiftlerine bir bak! 1/2309

Mal ve para, baştaki külâh gibidir. Külâha sığınan ise, keldir. 1/2343

Allah kadını, erkeklere mûnis olmak üzere yarattı. Âdem nasıl olurda Havva’dan ayrılabilir? 1/2426

Sevgi, acıma, insanlık vasfıdır; hiddet ve şehvetse hayvanlık vasfı... 1/2436

Kazâ geldi mi gözümüzü örter de aklımız, ayağı baştan fark edemez. 1/2440

Kötülerin kötülüklerine acıyın. Benliğin, kendini görüp beğenmenin etrafında dolaşmayın. 1/3416

İnsanların savaşı, çocukların kavgasına benzer. Hepsi de anlamsız ve saçmadır. 1/3435

Gönül ehlinin ilimleri, kendilerini taşır. Ten ehlinin ilimleriyse kendilerine yüktür. 1/3446

Allah’ın doğruluk makamında oturanlar, orayı yurt edinenlerin derecesi arştan da yücedir, kürsüden de, boşluktan da. 1/3499

Din ehlini kin ehlinden ayırt et; Hak’la oturanı ara, onunla otur! 1/3719

Peygamber’in savaşı, barışa sebep oldu. Bu âhir zamandaki sulh, o savaş yüzündendir. 1/3866
 

İKİNCİ DEFTER’DEN

Mahzunluk zamanında dost, can aynasıdır. Aynanın yüzünü nefesle buğulandırma. 2/0031

Topraktan aşağı mısın ki? Toprak bile sevgiliyi bulunca bir baharda yüz binlerce çiçeğe kavuşur. 2/0033

Teraziyi, terazi doğrulttuğu gibi, terazinin değerini azaltan da yine terazidir. 2/0122

Kardeş, sen ancak düşünceden ibâretsin. Düşüncen mânevî, varlığın gülse, gül bahçesisin; dikense, külhana lâyıksın. 2/0277-8

Hakk’ın rahmetinden uzak olan, sultan bile olsa gözü açtır. 2/0588

Âfetsiz, felâketsiz hiçbir köşe yoktur. Allah’ın halvet yerinden başka hiçbir yerde dinlenmek, rahata kavuşmak mümkün değildir. 2/0591

Şeytan da aşağı olmadan arlandı, bunu ayıp telâkki etti de, kendisini yüzlerce kötülüğe düşürdü. 2/0806

Ben, bu çalışıp çabalama dünyasında iyi huydan daha güzel bir ehliyet görmedim. 2/0810

Güzel ve iyi sûret, bil ki kötü huyla beraber olunca bir kalp akçe bile etmez! 2/1018

İnsanın aslî gıdası Hakk’ın nurudur; ona hayvan gıdası lâyık değil! 2/1083

Ateşin şerrini defetmek istiyorsan ateşin gönlüne rahmet suyunu aç! 2/1252

Yarın yaparım deme; nice yarınlar geçti. Ekin zamanı tamamıyla geçmesin, uyanık ol! 2/1269

Âlicenaplık, şehvetleri, lezzetleri terk etmedir. Şehvet yüzünden düşen kalkmamıştır. 2/1272

Sevgiyle tortular durulur, sevgiyle dertler şifa bulur; sevgiyle ölüler dirilir, sevgiyle padişahlar kul olur. 2/1530-1

Ne kötü öğrencidir o ki, hocasıyla cedelleşir, onunla kendisini bir görür. 2/1578

Allah hükmedicidir, dilediğini yapar; derdin ta kendisinden deva yaratır. 2/1619

Nerede bir dert varsa deva, oraya gider; neresi alçaksa, su oraya akar. 2/1939

Ahmağın dostluğu düşmanlıktan beterdir. Ne sûretle olursa olsun uzak tutulması gerekir! 2/2015

Kuş bile ancak kendi cinsinden olan kuşlarla uçar. Kendi cinsinden olmayanla sohbet etmek âdeta mezara girmektir. 2/2102

Şeytan, birisini kerem sahiplerinden ayırırsa onu kimsesiz bir hale koyar; o halde bulunca başını yer, mahvedip gider. 2/2165

Hac zamanı gelince Kâbe’yi ziyaret etmeye niyetlen. Oraya vardın mı Mekke’yi de görürsün. 2/2225

Miraç’tan maksat dostu görmekti. Bu arada Arş da görüldü, melekler de. 2/2226

Nerede bir çıplak, bir yoksul görürsen bil ki, ustadan kaçmıştır. Kim ustadan kaçarsa talihinden kaçar. 2/2588-91

Dolandırıcıdan  müşteri olmaz. Müşteri gibi görünse bile bu, hileden, düzenden ibarettir. 2/2703

Doğru söz kalbe rahatlık verir. Doğru sözler, gönül tuzağının taneleridir. 2/2736

İbadetlerin netice vermesi için zevk; tohumun ağaç olması için iç gerek! 2/3396

Ticarette olgunlaşmamışsan, yalnız başına dükkan açma; yoğrulup ustalaşıncaya kadar birinin emri altına gir! 2/3455

Tane arayana  tane tuzaktır. Fakat Süleyman arayan hem  Süleyman’ı bulur, hem taneyi elde eder. 2/3705

ÜÇÜNCÜ DEFTER’DEN

“Allah” adı temizdir; temizlik geldi mi pislik, pılını pırtısını toplayıp gider. 3/0186

Dertsiz dua soğuktur, bir işe yaramaz. Dertli dua ve niyaz, gönülden, aşktan gelir. 3/0204

Ustaya müracaat etmeksizin bir sanat tutan kişi, şehirde de alay konusu olur, köyde de! 3/0590

Kaderle savaşa girişen, ona baskın yapmaya kalkışan, baş aşağı gelir; kendi kanına bulanır. 3/0935

Denizi gören göz başka, köpüğü gören göz başka... Köpüğü bırak de denizin gözüyle bak sen! 3/1270

Hor musun, zayıf mı? Buna bakma da ey kadri yüce kişi, himmetine, gayretine bak! 3/1438

Oğul, kimi Hakk’ı arayıcı görürsen ona dost ol, önünde baş eğ! 3/1446

Akıllılar önceden feryad ederler, bilgisizlerse işin sonunda başlarına vururlar. 3/1622

Allah, yüz binlerce kimya yarattı; ama insan, sabır gibi bir kimya görmedi. 3/1854

Allah, ne alırsa onun karşılığını verir. Bağını mı yaktı? Sana bir bağ dolusu üzüm ihsan eder; yas içinde neşe verir. 3/1872-3

İnsan akılla adam olur; saçı sakalı ağarmakla değil! 3/2280

Kimin gönlü illetlerden arınmışsa onun duası, ululuk sahibi Allah’a kadar varır, makbul olur. 3/2305

Kendinize gelin de şu kereme bakın! Bir şükre karşılık bu kadar nimeti kim verir? 3/2672

O düşman yok mu, o düşman? Sizin atanıza da kin güttü de onu en yüce makamdan edip, zindana attırdı. 3/2848

Derenin suyu varsa ona dere denir. Adam da eğer canı varsa adamdır. 3/2885

Nimet, insana gaflet verir; şükürse kişiyi uyandırır. 3/2897

Peygamberler Hakk’ın emirlerini halka bildirirler, bunun için alacakları ücreti de bizzat Allah verir. 3/2931

Aşağılık, kötü kişilerin huyu şudur: Sen ona iyilik ettin mi, o sana kötülük eder. 3/2978

Kızgınlığın cehennem ateşinin tohumudur. Kendine gel de şu cehennemini söndür. 3/3480

Dâima akıp giden küçük bir dere, ne pislenir ne kokar. 3/3507  

Dünya sana da vefa etmez, seni de terk edip gider; ona gönül verme. O senden vazgeçmeden, sen ondan vazgeçmeye çalış! 3/3699

Kuşa, kafesi bırakıp uçmak nasıl hoş, nasıl tatlı gelirse bana da ölmek ve bu yurttan göçmek öyle hoş, öyle tatlı gelir. 3/3951

Aşk dâvaya benzer; cefa çekmek de şahide. Şahidin yoksa dâvayı kazanamazsın ki! 3/4009

DÖRDÜNCÜ DEFTERDEN

Hac, Allah evini ziyarettir, ev sahibini ziyaretse erlik damarıdır. 4/0015

Mü’minin canı zahmet ve meşakkatlerle gelişir, kuvvetleşir. 4/0099

Kötülükte bulundun mu kork, emin olma; çünkü yaptığın kötülük bir tohumdur, Allah, onu mutlaka bitirir! 4/0165

Kime öğüt miski fayda vermezse muhakkak o, kötü kokulara alışmıştır. 4/0295

Güzel sesi dinlemek âşıklara gıdadır. Çünkü güzel ses dinlemede, kalp huzuru ve Allah’la beraber olma zevki vardır. 4/0742

Bütün sanatlar, şüphe yok ki önce vahiyden meydana gelir; fakat sonra akıl, onların üstüne  bir şeyler katar. 4/1297

Sanat bilgisi, bu akılla olsaydı, ustasız bir sanat öğrenilirdi elbette. 4/1300

Bağlar, bahçeler, yeşillikler gönüldedir... Dışarıdakiyse akarsuya vuran akislere benzer. 4/1363

Delinin elinden silahı al da adalet ve sulh, senden razı olsun! 4/1434

Mayası kötü olan kimseye ilim ve fen öğretmek, yol kesen eşkıyânın eline kılıç vermeye benzer! 4/1436

Cihad, delilerin ellerindeki kılıçları alsınlar diye müminlere farz kılınmıştır. 4/1439

Bilgisizlere, geçtikleri mevkiin yaptığı fenalığı, yüzlerce aslan bir araya gelse yapamaz. 4/1441

Ahmaklar baş oldular mı akıllılar başlarını korkudan kilimin altına sokarlar. 4/1452

Böbürlenerek başlar kıran kişiye ne Allah’ın merhameti nasip olur, ne halkın! 4/1850

Cisme, yücelikten bir nasib yoktur. Cisim, can denizinin karşısında bir damla gibidir4/1880.

İmana mensup akıl, âdil bir bekçiye benzer; gönül şehrinin koruyucusudur, hâkimidir o. 4/1986

Sûkut denizdir, söylemek ırmağa benzer. Deniz seni aramakta iken, sen ırmağı arama! 4/2062

Padişahların paraları değişir durur. Fakat Muhammed (a.s.)’ın parası, kıyâmete kadar sürer gider! 4/2873  

Hiçbir ressam var mıdır ki, yaptığı resmi bir menfaat ümidi gözetmeden sadece resim yapmak için yapsın! 4/2881

Bir nefesçik Hakk’ın güzelliğini görsen, canın da ateşlere düşer, vücudun da! 4/3215

Bu aklın ileri görüşü, mezara kadardır; fakat gönül sahibinin aklı, sur üfürülünceye dek  olacak şeyleri görür! 4/3311

Söz söylemede yücelik aramayın! Dinlemek, söylemekten üstündür. 4/3316

Beden, aç olmadıkça harekete gelmez. Tok bedeni ıslah etmeye kalkışmak da bil ki, soğuk demiri dövmektir âdetâ. 4/3623

BEŞİNCİ DEFTER’DEN

Yavaşlık, Allah ışığıdır; çabukluk ise Şeytanın dürtmesinden meydana gelir. 5/0059

Bulut ağlamadıkça yeşillik nasıl güler? Çocuk ağlamadıkça süt nasıl coşar? 5/0134

(Ey Muhammed!) Kim senin komşuluğundan kaçarsa şüphe yok ki, ona şeytan komşu olur. 5/0268

Melek gibi Allah’ı tespih etmeyi kendine gıda yap da onlar gibi ezadan kurtul! 5/0298

Dua ederken O’na kırık bir gönülle el kaldır. Çünkü Allah’ın merhamet ve ihsanı, gönlü kırık kişiye doğru uçar. 5/0493

Tavus kuşu gibi kanadına bakma; ayağını gör ki, kötü göz sana bir pusu kurmasın. 5/0498

Ululuk, Yüce Hakk’ın elbisesidir. Kim onu giymeye kalkışırsa vebale girer. 5/0533

Kötü düşünceyi zehirli tırnak bil. Bu tırnak, derinleştikçe can yüzünü tırmalar. 5/0558

Tövbesiz ömür, baştanbaşa can çekişmedir. Hazır olan, kaçınılmayan ölüm, Allah’tan gafil olmaktır. 5/0770

Şükretmeyenden güzellik de kaybolur, hüner de, sanat da. 5/0997

Kardeş, inciyi sedefin içinde ara, sanatı da ehlinden iste. 5/1057

Bilgi sahibi olmanın yolu sözle; sanat bellemenin yolu ise işledir. 5/1062

Adalet nedir? Ağaçlara su vermek. Zulüm nedir? Dikeni sulamak. 5/1089

Adalet, bir nimeti yerine koymaktır, her su isteyen tohumu sulamak değil. 5/1090

Bozuk düzen ahid, çürümüş kök gibidir. Kökü çürümüş ağaç da meyve vermez. 5/1167

Mizaç ve tabiatı bozuk ve hasta olan kişi, kimsenin iyi olmamasını ister. 5/1172

Az söyleyen adamda derin bir düşünce vardır. Kabuğa benzeyen söz arttı mı, iç yok olur. 5/1177

Zenginliği Allah’tan dile; defineden, hazineden, maldan, mülkten değil... Yardımı O’ndan iste, amcadan dayıdan değil... 5/1497

Peygamberlerden daha öğütçü, daha güzel sözlü kim vardır? Nefesleri taşa bile tesir eder. 5/1534

Oruca sarıl, sabret; orucu terk etme, her an Hak’tan rızkını bekle! 5/1749

Ömür geçtiyse kökü bu demdir, tez ömür ağacını tövbe suyuyla sula! 5/2222

Peygamber, kanaate hazine demiştir. Gizli hazineyi herkes, elde edebilir mi? 5/2395

Kanaâtten hiç kimse ölmemiş; hırsla da hiç kimse padişah olmamıştır. 5/2398

Gök ol, bulut ol, yağmur yağdır. Oluk da yağmur yağdırır ama, faydası yok. 5/2490

Allah’ın zatına and olsun ki, kötü yılan bile kötü arkadaştan yeğdir. 5/2634

Hırs, insanı kör eder, ahmak yapar, bilgisiz bir hale sokar; ölümü de kolaylaştırır. 5/2823

Açlık sıkıntısı, hem lâtiflik, hem hafif bir hale gelme, hem de Allah’a yalvarıp ibadette bulunma bakımından diğer illetlerden elbette daha iyidir. 5/2830

İnanmış adam ona derler ki, her hususta kâfir bile onun imanına haset etsin, özensin. 5/3355

Gönüllerin dönüşünü aşktan bil. Aşk olmasaydı dünya, donar kalırdı. 5/3854

Ey gönül! Ebedî kalmayacak padişahlığı bir rüya bil! 5/3927

Öfkeyi, şehveti, hırsı terk etmek erliktir. Bu peygamberlik damarıdır. 5/4026

ALTINCI DEFTER’DEN

Renklerin asılları, renksizliktir... Savaşların aslı, barışlardır. 6/0059

Mâna denizine susamışsan Mesnevî adasından o denize bir kanal aç. 6/0067         

İnsanın elde ettiği şey, kârsa çalışıp çabalamasından ileri gelmiştir, zararsa çalışmamasından... 6/0403

Takdir haktır; ama, kulun çalışması da hak. Kendine gel de koca Şeytan gibi kör olma! 6/0407

Kendi etrafında dolan, kendi suçunu gör; hareketi güneşten bil, gölgeden bilme! 6/0415

Zahmetin sebebi kötülük etmektir. Kötülüğü yaptığın işlerde gör; talihimden deme. 6/0428

Sen dost ol da sayısız dost gör; fakat dost olmazsan dostsuz, yardımsız kala kalırsın. 6/0498

Allah, her cinsi eş yaratmıştır. Sonuçlar da topluluktan meydana gelmiştir. 6/0523

Allah, mülk ve saltanat sahibidir. Kendisine baş eğene, bu topraktan yaratılan dünya şöyle dursun, yüzlerce mülk, yüzlerce saltanat ihsan eder. 6/0664

İlâhî aşk, yücelik güneşidir. Halk da gölge gibi onun nurunun emrindedir. 6/0983

Ayın geceye sabretmesi, onu apaydın bir hale kor. Gülün dikene sabrı, onun güzel kokulu bir hale gelmesine sebep olur. 6/1408

Tatlı sözlü cahil dostun sözlerine pek kapılma! O sözler, eskimiş, yıllanmış zehre benzer. 6/1431

Gülmeler, ağlamalarda gizlidir. Ey saf ve temiz kişi! Defineyi yıkık yerlerde ara! 6/1586

Birisinin sözü güzelse dinleyicidendir. Öğretmenin heyecanı ve işe iyi sarılması, öğrencinin tesiriyledir. 6/1656

Şüphe yok ki hevâ ve hevesi terk etmek acıdır; ama Allah’tan uzak olma acılığından elbette daha iyidir. 6/1768

Cihad ve oruç güçtür, çetindir. Fakat bu güçlük ve çetinlik, Allah’ın, kulu kendinden uzaklaştırmasından daha iyidir. 6/1769

Halkın aynada gördüğünü veliler, pişmemiş kerpiçte görürler. 6/2026

Kardeş, duadan ayrılma! Kabul edilmiş, edilmemiş, bununla bir işin yok senin? 6/2344

Allah aşkıyla sarhoş olan kişiler, gördükleri sanatta kalmaz; bu sanattan sanatı yaratana yol bulurlar. 6/2374

Belâyı def etmenin çaresi, sitem etmek değildir. Bunun çaresi bağıştır, aftır, cömertliktir. 6/2590

Güzel huy peşinde yürü, iyi huyla düş kalk. Gül yağına bak, nasıl gülün huyunu almış. 6/3007

Güzelim, aynada çirkinliğini görünce aynaya saldırma! 6/3154

Anneye şükretmemek Allah’a şükretmemektir. Onun hakkı, şüphe yok ki Allah hakkı demektir. 6/3255

Nimet ve ihsanlarına karşılık Allah’a şükret, fakat sana ihsan eden kişiye de şükret, onun adını da an! 6/3256

Mal, sadakayla kat’iyen azalmaz. Hayırlarda bulunmak malı yok etmez, kaybolmaktan kurtarır. 6/3573

Mustafa (a.s.)’ a bak, sabrı Burak edindi de, bu Burak, onu göklere çekti, çıkardı. 6/3979

Hırsızlara, uğursuzlara müsâmaha etmek, mazlumları kırıp geçirmektir. 6/4262

Ört ki, senin de ayıbını  da örtsünler. Kendinden emin olmadıkça kimseye gülme! 6/4526

Kendine yapılmasını istediğin şeyi âleme yap, ister eziyet olsun, ister zarar. 6/4528

Topraktan biten güller, mahvolur gider. Gönülden biten güller ise kalıcıdır ve ne hoştur! 6/4650

İbadet edenlerdeki doğruluk, takvâ ve yakîn rengi, ebediyen bâkidir. 6/4712

Doğruların güzel yüzlerindeki nur, bedenleri yok olsa da kıyamet gününe kadar kalır. 6/4715

İnsanın eli tırnağı olmamalı; eli tırnağı oldu mu ne din düşünür, ne doğruluk! 6/4795